Tərif
Boşdayanma avtomobilin parkın balansında olduğu, lakin gəlir yaratmadığı günlərdir. Avtomobil sürücüsüz qala, servisdə ola, sənəd gözləyə və ya satışa hazırlana bilər — bu günlərin hamısı boşdayanmadır. Anlayış yalnız texniki nasazlıqla məhdudlaşmır.
Səbəb kateqoriyaları
Praktikada dörd kateqoriya ayırmaq kifayətdir: sürücü tapılmayıb, servis və ya təmirdədir, sənəd müddəti bitib, kommersiya səbəbi ilə saxlanılır. Səbəb qeyd edilmədikdə ümumi boşdayanma rəqəmi problemi göstərir, həll yolunu göstərmir.
Necə ölçülür
Boşdayanma günləri mövcud avtomobil-günlərinə bölünərək faizlə ifadə olunur. Otuz avtomobilli parkda bir ayda 900 mövcud avtomobil-günü var; bunun 90-ı boş qalıbsa, boşdayanma 10 faizdir. Bu göstərici parkın ölçüsündən asılı olmadığı üçün dövrlər arasında müqayisə edilə bilir.
Nə üçün vacibdir
Boşdayanma ikiqat xərcdir: avtomobilin sabit xərcləri (lizinq, sığorta, amortizasiya) davam edir, gəlir isə dayanır. Gündəlik planı hesablayarkən 30 gün deyil, real aktiv gün sayı istifadə edilməlidir — əks halda plan xərci örtmür.
Bu termin harada işlənir
Əlaqəli terminlər
- İstifadə faizi — Aktiv avtomobil-günlərinin mövcud avtomobil-günlərinə nisbəti.
- Plan–fakt — Gözlənilən ödənişlə faktiki daxilolmanın eyni dövr üzrə müqayisəsi.
- TCO (sahiblik dəyəri) — Avtomobilin bütün istifadə dövrü üzrə ümumi dəyəri.