Qısa xülasə

  • Qanun 25 iyun 2026-da dərc edilib və mətnə görə dərcdən altı ay sonra qüvvəyə minir.
  • Maliyyə icarəsi verən hüquqi şəxslər fəaliyyət üçün Mərkəzi Bankın açıq reyestrinə daxil edilməlidir.
  • Mövcud lizinq fəaliyyəti subyektləri üçün qanun qüvvəyə mindikdən sonra doqquz aylıq uyğunlaşma müddəti nəzərdə tutulur.
  • Müştəri, müqavilə, ödəniş, risk və audit məlumatı sonradan hesabat və yoxlama üçün əlaqəli, ixrac edilə bilən formada saxlanmalıdır.

Qanunun vaxt xəttini düzgün oxuyun

412-VIIQ nömrəli Qanun 25 iyun 2026-da dərc olunub. Qanunun 25-ci maddəsi onun dərc olunduğu gündən altı ay sonra qüvvəyə minəcəyini, 24-cü maddə isə Azərbaycanda artıq lizinq fəaliyyəti göstərən şəxslərin qüvvəyə minmə tarixindən etibarən doqquz ay ərzində fəaliyyətini yeni tələblərə uyğunlaşdırmalı və reyestrə daxil edilmək üçün müraciət etməli olduğunu bildirir. Şirkətin konkret son tarixini hüquq məsləhətçisi və Mərkəzi Bankın tətbiq aktları ilə ayrıca təsdiqləmək lazımdır.

Mərkəzi Bankın reyestri fəaliyyətin mərkəzi şərtinə çevrilir

Qanunun 15.2-ci maddəsinə görə Azərbaycanda qeydiyyatdan keçmiş hüquqi şəxs və ya xarici hüquqi şəxsin yerli filialı maliyyə icarəsi fəaliyyətini Mərkəzi Bankın apardığı reyestrə daxil edildikdən sonra həyata keçirə bilər. Reyestr açıq olacaq və şirkətin adı, hüquqi ünvanı, filialları, idarəetmə şəxsləri, daxilolma nömrəsi və tarixi, məhdudlaşdırma və çıxarılma məlumatlarını göstərəcək. Bu səbəbdən hüquqi məlumatlarla sayt, müqavilə və daxili sistem məlumatlarının uyğunluğu ayrıca yoxlanmalıdır.

Müraciət yalnız bir ərizə deyil, idarəetmə dosyesidir

Qanunun 16-cı maddəsində nizamnamə və dövlət qeydiyyatı sənədləri, kapital və pay sahibləri, idarəetmə funksiyasını yerinə yetirən şəxslər, benefisiar mülkiyyətçilər, mühüm iştirak payları və vətəndaş qüsursuzluğu haqqında məlumatlar sadalanır. Həmçinin əməliyyatlar, risklərin idarə olunması və nəzarət üzrə daxili qaydalar tələb olunur. Hazırlıq zamanı hər sənəd üçün sahibi, aktual versiyası, təsdiq tarixi və təqdimat statusu olan nəzarət siyahısı qurmaq praktik yanaşmadır.

Müqavilə və ödəniş məlumatının strukturu yenidən yoxlanmalıdır

Qanun maliyyə icarəsi müqaviləsinin yazılı formasını və minimum məzmununu, ödənişlərin ümumi məbləğinə daxil ola bilən xərc və haqları, ödəniş qaydasını və tərəflərin hüquq-vəzifələrini müəyyən edir. Əməliyyat sistemi müqavilə nömrəsini, icarəçi və obyekti, tarixləri, ümumi dəyəri, ödəniş komponentlərini, qrafiki, faktiki daxilolmanı və dəyişiklik tarixçəsini bir əlaqəli qeyd kimi saxlamalıdır. Hüquqi mətn ayrıca hüquqşünas tərəfindən təsdiqlənməli, proqram isə təsdiqlənmiş şərtlərin icrasını və tarixçəsini qorumalıdır.

Kredit reyestri və kredit bürosu üçün məlumat hazırlığı lazımdır

15.9-cu maddə hər bir icarəçi haqqında məlumatın Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi qaydada mərkəzləşdirilmiş kredit reyestrinə və fəaliyyətdə olan azı bir kredit bürosuna təqdim edilməsini nəzərdə tutur. Dəqiq format və ötürmə qaydası Mərkəzi Bankın normativ aktı ilə müəyyən ediləcək. İndidən müştəri identifikatoru, müqavilə statusu, əsas öhdəlik, ödəniş tarixi, qalıq və gecikmə məlumatlarının mənbəyini və keyfiyyətini sənədləşdirmək sonrakı inteqrasiya riskini azaldır.

Risk, daxili nəzarət və AML prosesi ayrıca xəritələnməlidir

Qanun minimum kapital və öz vəsaiti, aidiyyəti şəxslərlə əməliyyatlar, bir icarəçi və ya əlaqəli qrup üzrə kredit riski, daxili qaydalar, cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına qarşı tələblər və hədəfli maliyyə sanksiyaları üzrə öhdəliklər müəyyən edir. Bu sahələrin hər biri üçün qərar verən rol, təsdiq mərhələsi, sübut sənədi və audit izi göstərilməlidir. Hədlər və formalar Mərkəzi Bankın sonrakı aktlarından asılı olduğuna görə sistemdə sabit rəqəm kimi kodlanmamalıdır.

Hesabat və yoxlama üçün dəyişməz tarixçə vacibdir

Mərkəzi Bank fəaliyyət hesabatlarının formasını və təqdim edilmə qaydasını müəyyən edəcək, monitorinq və yoxlama zamanı müqavilələr də daxil olmaqla sənəd və məlumat tələb edə biləcək. Buna görə silinən və ya dəyişən maliyyə qeydlərinin əvvəlki vəziyyəti, əməliyyatı edən istifadəçi, tarix, səbəb və təsdiq məlumatı saxlanmalıdır. Hesabatdakı yekun rəqəmdən konkret müqavilə və ödənişə qədər geriyə keçid mümkün olmalıdır.

İcra üçün 30 günlük hazırlıq planı

Birinci həftə hüquqi şəxs, pay sahibləri, rəhbərlər və filial məlumatlarının inventarı çıxarılır. İkinci həftə müqavilə, müştəri identifikasiyası, ödəniş və gecikmə məlumatlarının sahələri yoxlanır. Üçüncü həftə rol matrisi, təsdiq, risk və audit qaydaları sənədləşdirilir. Dördüncü həftə Mərkəzi Bankın yayımladığı tətbiq aktları ilə boşluq analizi aparılır, reyestr müraciəti və gələcək hesabat ixracı üçün məsul şəxslər təyin edilir.

Tez-tez verilən suallar

Yeni Maliyyə icarəsi haqqında Qanun nə vaxt qüvvəyə minir?
Qanunun öz mətninə görə o, dərc olunduğu gündən altı ay sonra qüvvəyə minir. Qanun 25 iyun 2026-da dərc edilib; konkret hüquqi son tarixi və tətbiq qaydasını rəsmi mənbə və hüquq məsləhətçisi ilə təsdiqləyin.
Mövcud lizinq şirkətləri dərhal reyestrə daxil olmalıdır?
Qanunun 24-cü maddəsi mövcud fəaliyyət subyektləri üçün qanun qüvvəyə mindikdən sonra doqquz aylıq uyğunlaşma və müraciət müddəti nəzərdə tutur. Mərkəzi Bankın müraciət prosedurunu və tələb olunan aktual formaları ayrıca izləmək lazımdır.
Lizinq proqramı hüquqi uyğunluğu avtomatik təmin edirmi?
Xeyr. Proqram təsdiqlənmiş müqavilə, ödəniş, risk, rol, audit və hesabat prosesini icra etməyə kömək edir; hüquqi şərhlər, daxili qaydalar və rəsmi müraciət səlahiyyətli mütəxəssis tərəfindən hazırlanmalıdır.
İndidən hansı məlumatları qaydaya salmaq lazımdır?
Müştəri identifikatorları, benefisiar və iştirakçı məlumatları, müqavilə şərtləri, ödəniş qrafiki, faktiki daxilolmalar, gecikmə, risk qərarları, istifadəçi rolları və dəyişiklik tarixçəsi prioritetdir.

Mənbələr və əlavə oxu

Qaydalar dəyişə bildiyi üçün qərar verməzdən əvvəl ilkin mənbənin aktual versiyasını yoxlayın.

Redaksiya qeydi

Bu material TaksiPark məhsulundakı əməliyyat axınları və göstərilən ilkin mənbələr əsasında hazırlanıb. Hüquqi və inzibati tələblər dəyişə bilər; belə qərarlarda aidiyyəti dövlət qurumunun aktual məlumatını əsas götürün. Yenilənməli məqam gördükdə redaksiyaya bildirin.

Bu prosesi sistemdə görmək istəyirsiniz?

TaksiPark demosu nümunə məlumatlarla dərhal açılır.

Lizinq proqramını araşdır →Demo hesabı yarat →